Các mô hình “…Dưới dạng dịch vụ” bản chất là sự tách rời việc sử dụng với quyền sở hữu.
Lĩnh vực IT tiên phong với mô hình này và đạt được mức độ phát triển rõ rệt khi chuyển đổi các sản phẩm của họ sang mô hình thuê bao (subscription) với Software as a Service (SaaS), Platform as a Service (PaaS)….Các ví dụ trong lĩnh vực nội dung như Spotify hay Netflix, trong lĩnh vực phương tiện giao thông (mobility) có dịch vụ Care của Volvo…
Đại dịch Covid, chiến tranh thương mại cũng như các xung đột địa chính trị đã tạo ra những thách thức trên toàn cầu với ngành công nghiệp sản xuất. Rất dễ dàng nhận thấy gần đây nhiều công ty phải di rời nhà máy sản xuất vì những lý do nêu trên. Để sao chép cơ cấu sản xuất thâm dụng lao động ở các quốc gia như Việt Nam, Trung Quốc và Ấn Độ là điều không phải doanh nghiệp nào cũng thực hiện được. Chính vì vậy, gần đây có không ít các doanh nghiệp Âu Mỹ rời cơ sở sản xuất trở về nước họ và để hợp lý hoá chi phí sản xuất, họ buộc phải đầu tư vào tự động hoá và số hoá quy trình sản xuất. Các nhà sản xuất lớn có thể phân bổ những chi phí đầu tư nhờ tận dụng kinh tế quy mô, đây là lợi thế mà các nhà sản xuất quy mô nhỏ không thể có được vì không thể tận dụng hết lợi thế của các quy trình sản xuất với hệ thông trang thiết bị và dây chuyền sản xuất được đầu tư tốn kém.
Trong ngành công nghiệp sản xuất, từ năm 2020 một số nhà sản xuất của Đức đã áp dụng mô hình PaaS trong sản xuất linh kiện đơn lẻ. Một vài ví dụ điển hình đã áp dụng mô hình PaaS như nhà sản xuất máy nén khí Kaeser Compressors, Inc.,nhà sản xuất thiết bị điện Rolls-Royce Power Systems AG…
Hiện nay mô hình PaaS mở rộng quy mô áp dụng cho toàn bộ nhà máy. Trong một khảo sát toàn cầu bởi Flexfactory, WHU (Otto Beisheim School of Management) và BCG, hai phần ba trong số các nhà lãnh đạo được phỏng vấn cho biết họ hoàn toàn có thể tưởng tượng việc chia sẻ cơ sở sản xuất hiện có với các công ty khác và 85% các nhà lãnh đạo sẵn sàng chia sẻ trong trường hợp cơ sở sản xuất mới hoàn toàn. Riêng các nhà lãnh đạo trong lĩnh vực công nghiệp sản xuất của Đức có vẻ thiếu cởi mở hơn trong mô hình PaaS toàn diện, chỉ có 60% trong số những nhà lãnh đạo đồng ý chia sẻ cơ sở sản xuất và trang thiết bị hiện có với các công ty thành viên trong cùng tập đoàn hoặc bên ngoài và chỉ có 65% đồng ý chia sẻ cơ sở sản xuất và trang thiết bị mới.
Mô hình PaaS khi áp dụng với toàn bộ nhà máy có 3 yếu tố quan trọng: Sự linh hoạt trong sản xuất, chia sẻ tài sản hoạt động và dịch chuyển tài chính (từ chi phí đầu tư cố định sang chi phí vận hành thay đổi)
Mặc dù mô hình PaaS chưa thực sự chín muồi, tuy vậy mô hình này được các nhà phân tích thị trường ước tính PaaS sẽ đạt khoảng từ 70-90 tỷ USD mỗi năm, riêng Mỹ và Trung Quốc chiếm khoảng 50 tỷ USD.
Ngoài những ích lợi như giảm khí thải CO2 khi chia sẻ cơ sở sản xuất, PaaS cũng đem lại những lợi ích khác như giúp các nhà sản xuất tiết kiệm chi phí đầu tư máy móc dây chuyền sản xuất, chuyển từ chi phí đầu tư cố định sang chi phí vận hành (thay đổi theo nhu cầu), phần chi phí tiết kiệm được có thể được đầu tư vào nghiên cứu phát triển và đổi mới sáng tạo. Đặc biệt là các nhà sản xuất nhỏ có thể tận dụng được lợi thế của kinh tế quy mô thông qua việc chia sẻ. Mô hình PaaS cũng đem lại những cơ hội cho các nhà đầu tư bên ngoài có thể đầu tư vào các máy móc thiết bị và tài sản mà trước đây họ ít có cơ hội tham gia nếu không phải là cổ đông của nhà máy. Việc này cũng giúp các nhà đầu tư đa dạng hoá danh mục của mình, cấu trúc lại cơ chế chia sẻ rủi ro và rõ ràng PaaS hứa hẹn đóng góp cho một ngành công nghiệp sản xuất bền vững hơn.
BÌNH LUẬN